synagogo

source : Google Maps (2007)

In het ABC van Nederlandse straatnamen komt elke week een bijzondere straatnaam in Nederland aan bod. Deze week is J aan de beurt: de Jodenstraat in Maastricht.

La rue des Juifs de Maastricht.

Negerzoenen mogen niet meer, maar de oudste straat van Maastricht blijft Jodenstraat heten. Deze smalle straat, bijna een steeg, ligt midden in de Maastrichtse binnenstad. Een relatief rustig stukje tussen de drukke winkelstraat Grote Staat en de Maas. Al eeuwenlang heet het hier Jodenstraat. De oudste vermelding van deze naam dateert al uit 1295.

C'est une des plus vieilles artères de la ville entre le centre ville et la Meuse, ce nom date, dans les archives, de 1295.

De straat zelf is nog veel ouder. Volgens Maastrichtse historici liep op deze plek rond het jaar 0 al een Romeinse weg. Dat betekent dat de Jodenstraat een van de oudste straten van Nederland is. Vreemd genoeg is er geen enkele kroniek die expliciet vermeldt dat er daadwerkelijk ooit joden hebben gewoond. Als deze straat ooit een soort getto was, is dat het niet lang gebleven. Rond 1350, tijdens de grote pestepidemie, werden alle joden Maastricht uitgejaagd.

A l'origine une route romaine, c'est la plus vieille rue des Pays-Bas, sans qu'aucune chronique nous renseigne si ce fut le lieu de résidence de Juifs. Si cette rue fut un ghetto, il ne le fut pas longtemps, car vers 1350, lors de l'épidémie de peste, tous les Juifs de Maastricht furent expulsés.

Honderd procent zekerheid over de herkomst van deze straatnaam is er helaas niet. Wel zien we dat de Jodenstraat in de Franse tijd, begin negentiende eeuw, Rue de la Jeunesse heet. De Fransen noemden de eeuwenoude steeg ineens 'Jeugdstraat'. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het Maastrichtse dialectwoord voor 'joden': jäö. De Maastrichtse klank äö spreek je uit als de eu in 'freule'.

Il n'y a aucune certitude sur l'origine du nom de cette rue. Il est sûr qu'à l'époque française, au début du XIX^e siècle, c'était la Rue de la Jeunesse. Puis les Français la nommèrent "Jeugdstraat". Cela a un rapport avec le mot dialectal de Maastricht pour juifs : jäö [jeuy].

Dit feit heeft in 2003 voor opschudding gezorgd in het anders zo obscure straatje. De Maastrichtse gemeenteraad had namelijk besloten dat alle straatnaamborden in de binnenstad tweetalig zouden worden. Dat leidde tot een fout. Aanvankelijk hing de gemeente een bordje 'Jäögstraot' op. Waar kwam die 'g' vandaan? Waarschijnlijk onder invloed van 'Jeugdstraat'.

En 2003, un problème agita la rue après que le Conseil Communal décida de mettre les plaques de rue bilingues dans centre ville. Il était inscrit "Jäögstraot", avec un g venant du mot "Jeugdstraat".

Na wat protest kwam er een nieuw bord. Helaas stond er nu 'Jöästraot'. Ook dat kon de goedkeuring van een aantal overtuigde dialectsprekers in Maastricht niet wegdragen. De ä en de ö verwisselen, een doodzonde! Veel geharrewar en enkele duizenden euro's belastinggeld later kwam dan eindelijk het goede bordje: 'Jäöstraot'. Die hangt er, als het goed is, nog steeds.

Après la protestation, une nouvelle plaque apparût avec "Jöästraot" : les dialectologues n'en croyaient pas leurs yeux : le ä et le ö étaient inversés. Beaucoup de bruit et quelques euros d'impôt plus tard, vint la bonne inscription : "Jäöstraot". Tout vient à point à qui sait attendre.

source : http://nltaal.blog.nl

Voorgevel met poort gezien van rechts

(G.de Hoog-1916)

source : Geheugen van Nederland

• Le pape souligne la volonté d'unité des Chrétiens | 09-05-2008
• Pope Benedict XVI Visits Cologne Synagogue | 09-05-2008
• Pope Benedict XVI Visits Cologne Synagogue | 09-05-2008
• Pope Benedict XVI Visits Cologne Synagogue | 09-05-2008
• vue satellite | 09-05-2008
• synagogue de Herne - Nuit de Cristal | 09-05-2008
• synagogue de Herne - année 30 | 09-05-2008
• Synagogue de Wanne-Eickel (Herne) | 09-05-2008
• Synagogue de Wanne-Eickel (Herne) - intérieur | 09-05-2008
• Synagogue de Wanne-Eickel (Herne) | 09-05-2008
• synagogue de Herne | 09-05-2008
• synagogue de Herne | 09-05-2008
• Inauguration d'un centre de la mémoire de l'Holocauste | 09-05-2008
• Inauguration de la Nouvelle Synagogue de Bochum | 09-05-2008
• La communauté de Bochum retrouve un lieu de culte | 09-05-2008